Segundo a Lei Orgánica 3/2007, do 22 de marzo, para a igualdade efectiva de mulleres e homes, poderiamos definir as políticas de igualdade na empresa como un conxunto de medidas, normas, programas ou actuacións dirixidas a garantir a igualdade de trato e de oportunidades entre mulleres e homes, eliminar calquera forma de discriminación por razón de sexo ou xénero ou promover unha participación equilibrada nos distintos ámbitos da organización.
A norma tamén recolle as obrigacións para todas as empresas en materia de igualdade entre mulleres e homes no seu artigo 45.1: “As empresas están obrigadas a respectar a igualdade de trato e de oportunidades no ámbito laboral e, con esta finalidade, deberán adoptar medidas dirixidas a evitar calquera tipo de discriminación laboral entre mulleres e homes, medidas que deberán negociar, e no seu caso acordar, cos representantes legais dos traballadores na forma que se determine na lexislación laboral.”
Como se implementan as políticas de igualdade
O máis habitual é que as políticas de igualdade na empresa se estruturen a través dun plan de igualdade, definido na Lei como un conxunto computador de medidas, adoptadas despois de realizar un diagnóstico de situación, tendentes a alcanzar na empresa a igualdade de trato e de oportunidades entre mulleres e homes e a eliminar a discriminación por razón de sexo. Actualmente, teñen obrigación de realizar un plan de igualdade a seguinte tipoloxía de empresas:
- Empresas de 50 ou máis persoas traballadoras.
- Aquelas obrigadas polo convenio colectivo vixente.
- Cando derive dun procedemento sancionador da autoridade laboral competente.
De xeito complementario publícase o Real Decreto 901/2020, do 13 de outubro, polo que se regulan os plans de igualdade e o seu rexistro, norma que a partir dese momento regula os contidos, o proceso de negociación e diagnóstico, o rexistro e o seguimento e vixencia dos plans de igualdade.
Como vimos con anterioridade, non só as empresas obrigadas a contar cun plan de igualdade teñen a responsabilidade de implantar medidas negociadas neste sentido. Tamén hai empresas que elaboran os seus plans de igualdade de forma voluntaria e outras que, aínda sen ter un plan, poñen en marcha políticas internas, acordos de conciliación, imparten formación…
Con todo, a publicación de hoxe vai estar centrada en como poder abordar de forma eficiente as negociacións dun plan de igualdade.
Algunhas claves para a negociación exitosa dun plan de igualdade
A continuación recollemos unha serie de claves que poden facilitar os procesos de negociación de plans de igualdade nas empresas:
- A definición dunha estratexia global de negociación: as negociacións dun plan de igualdade deben abordarse a través dunha planificación estratéxica que defina obxectivos, asigne recursos, revise información … Para preparar a estratexia de negociación, é necesario considerar sempre que as persoas son diferentes dos problemas. Unha relación de traballo que se constrúe sobre a confianza, a comprensión e o respecto pode conducir a que unha negociación sexa máis fácil e máis eficiente.
- A correcta constitución das partes negociadoras: o Real Decreto 901/2020, recolle no seu artigo 5, como debe ser a composición da comisión negociadora do plan de igualdade. Así pois, esta é a guía para seguir por parte de todas as empresas. Podes obter máis información na nosa publicación Como constituír a Comisión Negociadora de Igualdade?
- A vontade de negociar de boa fe. Aínda que é posible que non exista unha boa relación entre a empresa e a parte social, débese negociar co obxectivo de alcanzar acordos. Para iso resulta clave centrarse nos intereses compartidos entre as partes.
- Transparencia: a transparencia é fundamental para garantir a participación efectiva de todas as partes e para asegurar que o plan resultante sexa xusto e equitativo. Isto implica que a información relevante sobre a situación da empresa en materia de igualdade, os obxectivos do plan e as medidas propostas, así como os resultados da auditoría retributiva, deben ser accesibles e comprensibles para todos as persoas participantes na negociación.
- Formación en materia de igualdade: aínda que a norma indica que debe promoverse que as persoas que negocian un plan de igualdade teñan formación ou experiencia en materia de igualdade no ámbito laboral, é unha cuestión que non sempre se aborda nas empresas. A capacitación en materia de igualdade laboral da comisión busca dotar aos e ás participantes dos coñecementos e ferramentas necesarias para elaborar un plan de igualdade axustado á realidade da empresa.
- Calendarización adecuada: a lexislación marca uns prazos específicos para a negociación dun plan de igualdade. Con todo, os procesos de negociación pódense dilatar por múltiples motivos, polo que é imprescindible realizar unha calendarización efectiva e prudente, que teña en conta a realidade dun proceso destas características.
- Asesoramento externo especializado: contar cun servizo profesional nas negociacións e elaboración de plans de igualdade pode mellorar a calidade e a efectividade das políticas de igualdade e aforrar tempo e recursos. Estes equipos achegan desde a súa experiencia unha obxectividade, imparcialidade e un coñecemento técnico, específico e actualizado.
Desde a Secretaría Xeral de Emprego e Relacións Laborais, da Xunta de Galicia sabemos que as políticas de igualdade nas empresas son clave para erradicar a discriminación laboral por razón de sexo e construír un contexto máis igualitario entre mulleres e homes. É por iso que poñemos ao dispor das empresas unha web onde atopar recursos específicos para o deseño e xestión de políticas de igualdade, entre os que destacamos a “Guía para a elaboración do plan de Igualdade na empresa.